ثروت و بی‌نیازی
آیه‌هایی دربارهٔ نگرش انسان به ثروت، انفاق و بی‌نیازی، و انتخاب‌های اخلاقی‌ای که رستگاری معنوی او را رقم می‌زنند.
- 62
- آیه
- 58
- مکی
- 4
- مدنی
- 0.92
- هم‌بستگی
هم‌بستگی یعنی این آیه‌ها چقدر به مرکز گروه شبیه‌اند، از ۰ تا ۱. این مقدار نسبتاً سست است: این گروه کمتر از بیشتر گروه‌ها به هم پیوسته است.
نزدیک‌ترین 40 آیه به مرکز گروه
به ترتیب نزدیکی به مرکز گروه. 22 آیهٔ دیگر هم در همین گروه‌اند.
وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسْتَغْنَىٰ
امّا کسی که بخل ورزد و (از این راه) بی‌نیازی طلبد،
وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعْمَةٍ تُجْزَىٰٓ
و هیچ کس را نزد او حق نعمتی نیست تا بخواهد (به این وسیله) او را جزا دهد،
وَٱلَّذِينَ فِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ
و آنها که در اموالشان حق معلومی است...
أَمَّا مَنِ ٱسْتَغْنَىٰ
امّا آن کس که توانگر است،
فَلْيَدْعُ نَادِيَهُۥ
سپس هر که را می‌خواهد صدا بزند (تا یاریش کند)!
لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ
برای کسانی از شما که می‌خواهند پیش افتند یا عقب بمانند [= بسوی هدایت و نیکی پیش روند یا نروند]!
وَأُمْلِى لَهُمْ إِنَّ كَيْدِى مَتِينٌ
و به آنها مهلت می‌دهم (تا مجازاتشان دردناکتر باشد)؛ زیرا طرح و نقشه من، قوی (و حساب شده) است. (و هیچ کس را قدرت فرار از آن نیست.)
أَلَّا تَطْغَوْا۟ فِى ٱلْمِيزَانِ
تا در میزان طغیان نکنید (و از مسیر عدالت منحرف نشوید)،
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَٰنَٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ
و آنها که امانتها و عهد خود را رعایت می‌کنند،
بَلْ تُؤْثِرُونَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا
ولی شما زندگی دنیا را مقدم می‌دارید،
فَلَوْلَآ إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ
اگر هرگز در برابر اعمالتان جزا داده نمی‌شوید،
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَٰنَٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ
و آنها که امانتها و عهد خود را رعایت می‌کنند؛
فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّىٰ
تو از او غافل می‌شوی!
وَإِن يَكُن لَّهُمُ ٱلْحَقُّ يَأْتُوٓا۟ إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ
ولی اگر حق داشته باشند (و داوری به نفع آنان شود) با سرعت و تسلیم بسوی او می‌آیند!
وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ
و منّت مگذار و فزونی مطلب،
كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ
(آری) آن گونه که شما می‌پندارید نیست؛ بلکه شما روز جزا را منکرید!
وَلَا تَقُولَنَّ لِشَا۟ىْءٍ إِنِّى فَاعِلٌ ذَٰلِكَ غَدًا
و هرگز در مورد کاری نگو: «من فردا آن را انجام می‌دهم»...
إِن يَسْـَٔلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا۟ وَيُخْرِجْ أَضْغَٰنَكُمْ
چرا که هر گاه اموال شما را مطالبه کند و حتّی اصرار نماید، بخل می‌ورزید؛ و کینه و خشم شما را آشکار می‌سازد!
وَجَعَلْتُ لَهُۥ مَالًا مَّمْدُودًا
همان کسی که برای او مال گسترده‌ای قرار دادم،
وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ
و لباست را پاک کن،
وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَٰزِينُهُۥ
و امّا کسی که ترازوهایش سبک است،
وَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهْرِهِۦ
و امّا کسی که نامه اعمالش به پشت سرش داده شود،
كَلَّا سَنَكْتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُۥ مِنَ ٱلْعَذَابِ مَدًّا
هرگز چنین نیست! ما بزودی آنچه را می‌گوید می‌نویسیم و عذاب را بر او مستمرّ خواهیم داشت!
فَلْيَأْتُوا۟ بِحَدِيثٍ مِّثْلِهِۦٓ إِن كَانُوا۟ صَٰدِقِينَ
اگر راست می‌گویند سخنی همانند آن بیاورند!
قَالَ فَإِنِ ٱتَّبَعْتَنِى فَلَا تَسْـَٔلْنِى عَن شَىْءٍ حَتَّىٰٓ أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا
(خضر) گفت: «پس اگر می‌خواهی بدنبال من بیایی، از هیچ چیز مپرس تا خودم (به موقع) آن را برای تو بازگو کنم.»
وَلَوْ أَلْقَىٰ مَعَاذِيرَهُۥ
هر چند (در ظاهر) برای خود عذرهایی بتراشد!
وَمَآ أَنَا۠ بِطَارِدِ ٱلْمُؤْمِنِينَ
و من هرگز مؤمنان را طرد نخواهم کرد.
لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَسْتَقِيمَ
برای کسی از شما که بخواهد راه مستقیم در پیش گیرد!
أَوْ يَنفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ
یا سود و زیانی به شما می‌رسانند؟!»
وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
امّا هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند!
إِنَّ هَٰذَا مَا كُنتُم بِهِۦ تَمْتَرُونَ
این همان چیزی است که پیوسته در آن تردید می‌کردید!
فَٱصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا
پس صبر جمیل پیشه کن،
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ ٱلسَّحَرَةَ إِن كَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَٰلِبِينَ
تا اگر ساحران پیروز شوند، از آنان پیروی کنیم؟!»
أَمْ لَهُمْ شُرَكَآءُ فَلْيَأْتُوا۟ بِشُرَكَآئِهِمْ إِن كَانُوا۟ صَٰدِقِينَ
یا اینکه معبودانی دارند که آنها را شریک خدا قرار داده‌اند (و برای آنان شفاعت می‌کنند)؟! اگر راست می‌گویند معبودان خود را بیاورند!
مَا يُبَدَّلُ ٱلْقَوْلُ لَدَىَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّٰمٍ لِّلْعَبِيدِ
سخن من تغییر ناپذیر است، و من هرگز به بندگان ستم نخواهم کرد!»
وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ لِى فَٱعْتَزِلُونِ
و اگر به من ایمان نمی‌آورید، از من کناره‌گیری کنید (و مانع ایمان آوردن مردم نشوید)!
فَذَرْهُمْ فِى غَمْرَتِهِمْ حَتَّىٰ حِينٍ
آنها را در جهل و غفلتشان بگذار تا زمانی (که مرگشان فرا رسد یا گرفتار عذاب الهی شوند).
وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ
و تو اخلاق عظیم و برجسته‌ای داری!
فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِّثْلِهِۦ فَٱجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ مَوْعِدًا لَّا نُخْلِفُهُۥ نَحْنُ وَلَآ أَنتَ مَكَانًا سُوًى
قطعاً ما هم سحری همانند آن برای تو خواهیم آورد! هم اکنون (تاریخش را تعیین کن، و) موعدی میان ما و خودت قرار ده که نه ما و نه تو، از آن تخلّف نکنیم؛ آن هم در مکانی که نسبت به همه یکسان باشد!»
ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ
باز هم طمع دارد که بر او بیفزایم!
جای آن در کتاب
این آیه‌ها در سراسر کتاب، به ترتیب مصحف. بیشترشان در المدثر جای دارند.
نمودار پراکندگی آیه‌های این موضوع در سراسر کتاب، به ترتیب خوانش.
چه لحنی دارد
در برابر کل کتاب سنجیده شده؛ آنچه اهمیت دارد همان تفاوت است.
رحمت چه اندازه پررنگ است
داوری چه اندازه پررنگ است
چه اندازه دستور می‌دهد به‌جای توصیف
چه اندازه به فراسوی این زندگی اشاره دارد
آیه چه اندازه مثبت حس می‌شود
زبان چه اندازه پرشور است
خط کم‌رنگ در هر نوار، میانگین کل کتاب برای آن کانال است.
همسایه‌های این پهنه
گروه‌هایی که از نظر معنا از همه به این پهنه نزدیک‌ترند.